اسرافیل

اسرافیل

اسرافیل

.............«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ»..............

«إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّىٰ یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم»

خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند. (قرآن کریم. سوره مبارکه رعد آیه 11)

علوم اجتماعی و رودربایستی با عقلانیت

قسمت سوم

تفکیک «باید» از «هست»، قطع ریشه «حقوق بشر»

 

یکی از منشاء های این گونه «عمل گرایی» و منفعت گرایی افراطی در حوزه علوم اجتماعی و به ویژه علوم سیاسی که مسأله «قدرت» مطرح است، این سردرگمی از پایان قرن نوزده تا امروز دهه به دهه برجسته تر شده و به زیر سوال رفتن «حکمت نظری»، متزلزل شدن معرفت شناسی، انسان شناسی و هستی شناسی و تردید در همه بنیان های فلسفی و دست کم به بریدن رابطه میان «حکمت عملی» و «حکمت نظری» انجامیده است.

 

«باید»ها را از «هست»ها، منفک و بیگانه کردند، تعلیق «اخلاق» و پادرهوایی «حقوق»، به ویژه از هیوم به بعد رسما در فلسفه غرب، صورت بندی و نهادینه شد. کانت نیز به شکل دیگری و ناخواسته آن را تئوریزه کرد و آنگاه به تدریج این دیدگاه و معرفت شناسی هیوم و کانت بنیان های «علم سیاست» (و سایر علوم انسانی) را در غرب، زیر و رو کرد زیرا رابطه حکمت عملی و نظری، گسسته و مبنای استدلالی «حکمت عملی» منتفی شد.

 

جدایی «باید» از «هست» بدین معنی است که شما در حوزه علوم سیاسی، اقتصاد و حقوق بشر، دیگر نه می توانید استدلال فلسفی کنید، نه استدلال «هستی شناختی» و نه «انسان شناختی»، هیچ یک دیگر امکان نخواهد داشت؛ زیرا یک مانع معرفت شناختی غیر قابل عبور میان «هست» و «باید» تعبیه شد که این، حمله ای بسیار خطرناک به بنیاد های فلسفی «سیاست، حقوق و اخلاق» بود. شاید کمتر کسی ابتدا متوجه ضربه بزرگی شد که از ناحیه «اپیستمولوژی» «کانت»، به «حقوق و اخلاق» وارد گشته بود، اما اصولا همه شقوق هر حکمت عملی و هر نوع نظام سازی، عملا فاقد مبنای نظری و صرفا مبتنی بر ادعا شد.

 

مطالب مرتبط:

تعریف «قدرت و مشروعیت» مسبوق به تعریف «حق»

تبیین «حقوق» بدون تبیین «آدم و عالم» محال است

 

حسن رحیم پور ازغدی: علوم اجتماعی و رودربایستی با عقلانیت

 

(کپی برداری از «اسرافیل» فقط با ذکر منبع مجاز است)

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی