سرباز عقل

مطالبی درباره فلسفه و جامعه شناسی | غرب شناسی | شرق شناسی | اسلام و ایران | رسانه و تکنولوژی | سیر مطالعاتی

ماهیت فلسفه اسلامی. قیاس شرعی و قیاس عقلی و برهانی و قیاس جدلی و قیاس خطابی

تاریخ فلسفه اسلامی

ماهیت فلسفه اسلامی

قیاس شرعی، قیاس عقلی و برهانی، قیاس جدلی و قیاس خطابی

 

بسیاری از علمای اهل سنت و جماعت بر اساس قیاس شرعی به صدور فتوا مبادرت می نمایند ولی همین اشخاص به قیاس عقلی بدبین بوده  و آن را بدعت می شمارند. کسانی که با موازین قیاس آشنایی دارند به خوبی می دانند که از به کار بردن قیاس شرعی جز نوعی مظنه  چیز دیگری به دست نمی آید. در حالی که قیاس عقلی مفید یقین است و در اعتبار آن نمی توان تردید را داشت.

 

آنچه برای اهل معرفت موجب شگفتی می شود و سوال بر می انگیزد این است که چرا برخی اشخاص برای مظنه بیش از یقین اعتبار قائل شده و قیاس فقهی را بر قیاس عقلی ترجیح می دهند؟ تنها چیزی که در مقام پاسخ به این پرسش می توان گفت این است که طبیعت اشخاص در درک و تصدیق امور و همچنین نحوه برخورد و موضع گیری آنان در برابر حقایق، متفاوت است. کسانی را می شناسیم که نسبت به سخنان خطابی، حالت تصدیق داشته  و در مقابل اهل خطابه سر تسلیم و انقیاد فرود می آورند. کسانی نیز هستند که با قیاس جدلی قانع شده و آن را همانند یک قیاس برهانی می پذیرند. ولی بسیاری از مردم به خطابه و جدل بی اعتنا بوده  و جز با قیاس برهانی نمی توان آن ها را قانع و خرسند ساخت. البته قیاس شعری و طریق تخیل نیز جایگاه خاص داشته و نقش ویژه ای ایفا می نماید.

 

در قرآن کریم به طریقه برهان و خطابه و جدل اشاره شده و در این آیه آمده است: «ادْعُ إِلى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ». اگر در کلمه «حکمت» به طریق برهان اشاره شده باشد عنوان «موعظه حسنه» را نیز می توان به طریق خطابه حمل کرد. البته مجادله به طریق احسن نیز با آنچه «قیاس جدلی» نامیده می شود مناسبت کامل دارد.

 

همانگونه که ذکر شد مردم در مقام تصدیق و باور نسبت به امور یکسان و یکنواخت نیستند و هر گروه یا دسته ای به یکی از طریق سه گانه تمایل بیشتری نشان می دهند. شریعت اسلام همانند سایر شرایع آسمانی مردم را به حق و حقیقت دعوت می کند. قیاس برهانی نیز یک نوع تلاش و کوشش عقلی است که در راه اثبات حقیقت به کار گرفته می شود و در این مسئله نمی توان تردید داشت که حقیقت هرگز با حقیقت ضدیت و مخالفت ندارد.

 

سرباز عقل: ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام: غلامحسین ابراهیمی دینانی

تاریخ فلسفه اسلامی: ماهیت فلسفه اسلامی: قیاس شرعی، قیاس عقلی و برهانی، قیاس جدلی و قیاس خطابی

محب اهل بیت
۰۲ دی ۲۱:۰۶
سلام و با کمال احترام خدمت شما
فلاسفه ضد عقل ترین مردمان روی زمین اند
اینکه  بسیاری از پیروان مکتب سقیفه ملعونه قیاسی هستند همانقدر ناپسند است که عده ای به نام فلسفه و عقل در برابر عقل کل (اهل بیت علیهم السلام)  صف کشیدند
التماس دعا 

پاسخ :

سلام و عرض ادب.
تا تعریف و برداشت شما از فلسفه چی باشه؟
البته که ما در طول تاریخ فیلسوف ضد عقل هم داشتیم. اما آیا می شود با چیزی غیر از عقل، عقل را نقد کرد و زیر سوال برد؟!
تمامی تلاش ها برای نقد و انکار عقل، اتفاقا کار و فعالیت و کُنشی عقلانی بوده اند.

فلسفه علم عقل است.
کار فیلسوف کار عقلانی است.
فیلسوف همه چیز را تبیین عقلانی می کند.
اگر این را بپذیریم پس چگونه می توان یک فیلسوف را ضد عقل خواند؟؟؟

جواب ساده است:
تعریف افراد مختلف و حتی بسیاری از فیلسوفان از عقل بسیار متفاوت و بعضا نادرست است.
مشکل اصلی در تعریف عقل اینجاست که در بسیاری موارد، مرتبه و جایگاه عقل حتی از جانب برخی فیلسوفان که کارشان کارِ عقلانی است، مرتبه و جایگاه واقعی و درست آن نیست.

ما نمی توانیم به خاطر اینکه چند تا فیلسوف موضع ضد عقلانی (در ظاهر) گرفته اند، تمام فلسفه و فلاسفه را ضد عقل بدانیم.
جایگاه عقل در فلسفه بسیار بالا و وزین است. اصلا اگر عقل را از فلسفه بگیریم، دیگر چیزی از آن باقی نمی ماند. فلسفه چیزی جز عقل نیست.

پس اینکه فلاسفه را ضد عقل بدانیم، ناشی از درک نادرست تعریف عقل از نگاه فلسفه است.
باز هم عرض می کنم، نگاه فلسفه به عقل یک نگاه بسیار وسیع و عمیق است. عقل فلسفی فقط در برخی موارد محدود ناتوان است. مثلا درک ذات و ماهیت خداوند.

مطلب کوتاه زیر را حتما بخونید تا متوجه جایگاه عقل در تفکر یک فیسلوف مسلمان شوید:
در این مطلب، نویسنده اتفاقا مثل شما، پیامبر (ص) را عقل کل می داند.

در آخر نیز به شما کتاب «عقلانیت و معنویت» جناب غلامحسین ابراهیمی دینانی را معرفی می کنم. این کتاب رو که بخونید متوجه جایگاه بسیار بالای عقل در نظر یک فیلسوف خواهید شد.

از توجهی که به متن داشتید و نظری که گذاشتید ممنون.
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ»
«إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّىٰ یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم»
خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند. (قرآن کریم. سوره مبارکه رعد آیه 11)
طراح قالب : عرفـــ ـــان قدرت گرفته از بلاگ بیان